Τα οικοσυστήματα του Αγίου Όρους

Το Άγιο Όρος παρουσιάζει μια μεγάλη ποικιλία οικοσυστημάτων, τα οποία εναλλάσσονται σε μικρή σχετικά έκταση, δημιουργώντας ένα ποικιλόμορφο μωσαϊκό, το οποίο, σε συνδυασμό με το ανάγλυφο του εδάφους και τις ανθρώπινες δραστηριότητες, δίνει τη σφραγίδα του στο τοπίο του Αγίου Όρους.

Συνοπτικά μπορεί κανείς να διακρίνει τα οικοσυστήματα του Αγίου Όρους σε τρεις μεγάλες ομάδες: στα δάση, τους αγρούς και τις εκτάσεις με ελάχιστη ή καθόλου βλάστηση.

Τα δάση μπορούν να διακριθούν σε τρεις μεγάλες ζώνες: α) την ευμεσογειακή ζώνη των αείφυλλων πλατυφύλλων και των μεσογειακών κωνοφόρων όπου κυριαρχεί η χαλέπιος πεύκη, β) τη ζώνη των φυλλοβόλων πλατυφύλλων (με κυρίαρχο είδος την καστανιά και σημαντική την παρουσία των δρυών) και γ) τη ζώνη των ορεινών μεσογειακών κωνοφόρων. Ιδιαίτερη αξία έχουν επίσης τα μικτά δάση πλατυφύλλων που απαντούν κυρίως στο νότιο τμήμα της χερσονήσου. Οι ζώνες αυτές διαμορφώνονται κυρίως με την επίδραση του υψόμετρου και τροποποιούνται από την έκθεση και την κλίση των πλαγιών και τη φύση των πετρωμάτων.

Σημαντικό στοιχείο του τοπίου του Άγίου Όρους αποτελούν οι αγροί που απαντούν κυρίως γύρω από τις Ιερές Μονές και τις Σκήτες. Στους αγρούς αυτούς διατηρούνται πολλές ποικιλίες που έχουν χαθεί από την υπόλοιπη Ελλάδα.

Τέλος, στην παραλιακή ζώνη και στα μεγάλα υψόμετρα τα οικοσυστήματα χαρακτηρίζονται από το μικρό ποσοστό κάλυψης από βλάστηση λόγω της έντονης επίδρασης του ανέμου και του κύματος στην παραλιακή ζώνη και των ισχυρών κλίσεων, της μακράς ψυχρής περιόδου και των ανέμων στα ορεινά.