ττ

Παραδείγματα φυσικής ανόρθωσης δασικών οικοσυστημάτων

Στη χώρα μας έχουμε πάρα πολλά και ωραία παραδείγματα φυσικής ανόρθωσης οικοσυστημάτων ύστερα από την εξαφάνιση της βοσκής ή τη μείωση της πίεσής της. Τα πιο ακραία παραδείγματα είναι εκείνα της Ροδόπης, της Γαύδου και των Σφακίων της Κρήτης.

Στη Ροδόπη, μετά την εξάλειψη της βοσκής και με τη βοήθεια των αγριογούρουνων, μέσα σε σχετικά πολύ μικρό χρονικό διάστημα δασώθηκε όλη η περιοχή με φυσικό τρόπο και χωρίς οικονομικό κόστος με τη σειρά διαδοχής: λιβάδι-δασική πεύκη και ερυθρελάτη, ερυθρελάτη και, τέλος, ερυθρελάτη-οξιά-ελάτη, που αποτελεί και το στάδιο κλίμαξ της περιοχής.

Στη Γαύδο, ένα νησί που εγκαταλείφθηκε στη δεκαετία του 1950 ύστερα από τη μείωση της βοσκής (έχουν απομείνει μόνο 200 γίδια και λίγα πρόβατα και αυτά μόνο τους θερινούς μήνες), απαντώνται παντού ακόμη και στα εγκαταλειμμένα χωράφια η τραχεία πεύκη και η μακρόκαρπη άρκευθος. Είναι πραγματικά αξιοσημείωτο και πολύ ενθαρρυντικό ότι στην οικολογικά ακραία περίπτωση της Γαύδου, όπου οι βροχοπτώσεις δεν ξεπερνούν τα 300 mm κατ έτος και τα εδάφη είναι τελείως υποβαθμισμένα, το δάσος επανέρχεται από μόνο του χωρίς μπουλντόζες και βαθμίδες.

Οι τεχνητές μέθοδοι ανόρθωσης, σε αντίθεση με τις φυσικές, απαιτούν την άμεση ανθρώπινη επέμβαση (π.χ. συμπλήρωση της φυσικής βλάστησης, αναδασώσεις, κατεργασία του εδάφους) και τη σημαντική καταβολή ενέργειας, ενώ τα αποτελέσματα δεν είναι πάντοτε ασφαλή. Η τεχνητή μέθοδος που θα επιλεγεί εξαρτάται από τη σύνθεση και τον βαθμό υποβάθμισης του οικοσυστήματος, από την κατάσταση του εδάφους, τη σύνθεση της βιοκοινότητας και τον σκοπό ανόρθωσης.

Παραδείγματα ανόρθωσης δασικών οικοσυστημάτων όπου οι τεχνητές μέθοδοι έπαιξαν σημαντικό ρόλο, είναι η αποκατάσταση του φοινικοδάσους στο Βάι που περιελάμβανε εκτεταμένες φυτεύσεις και έργα προστασίας του από διάφορες τουριστικές δραστηριότητες και η αποκατάσταση του Σκλήθρου στην περιοχή της Χειμαδίτιδας όπου μέσω εκτεταμένων φυτεύσεων θα διπλασιασθεί η έκτασή του. Αξίζει να επισημανθεί πως και οι δύο αυτές προσπάθειες έχουν συγχρηματοδοτηθεί από το πρόγραμμα Life.