ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ – ΟΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΟ "ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΤΟΣ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ 2010"

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ "ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ: 22 ΜΑΪΟΥ 2010"

ΣΧΟΛΙΑ ΤΟΥ ΕΚΒΥ ΕΠΙ ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΝΟΜΟΥ "ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ"  |  12/07/2010

ΣΧΟΛΙΑ ΤΟΥ ΕΚΒΥ ΕΠΙ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ  |  17/01/2014

ΣΧΟΛΙΑ ΤΟΥ ΕΚΒΥ ΕΠΙ ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ  |  14/02/2014

 

ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ – ΟΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ


1. Η Ελλάδα διακρίνεται για τον βιολογικό της πλούτο. Χαρακτηρίζεται από ιδιαίτερα πλούσια χλωρίδα και πανίδα καθώς και από μεγάλη ποικιλία οικοσυστημάτων και τοπίων, από τα ημιερημικά της ανατολικής Κρήτης έως τα σκανδιναβικά (βόρεια) της Ροδόπης και τα αλπικά του Ολύμπου, του Σμόλικα, της Τύμφης, του Βόρα και άλλων οροσειρών της βόρειας Ελλάδας. Λόγω των ιδιαίτερων συνθηκών, εντοπίζεται μεγάλος αριθμός ενδημικών ειδών φυτών και ζώων. Ταυτοχρόνως, είναι από τα τελευταία καταφύγια πολλών απειλούμενων και σπάνιων στην υπόλοιπη Ευρώπη ειδών. Στη χώρα απαντούν δεκάδες χιλιάδες είδη και πληθώρα τύπων οικοτόπων, εκ των οποίων 85 τύποι οικοτόπων, 182 είδη ζώων και 58 είδη φυτών είναι Κοινοτικού ενδιαφέροντος.
 

2. Για τη σημασία της βιοποικιλότητας υπάρχει ευρεία διεθνής συναίνεση. Ως αποκορύφωμα των δράσεων σε παγκόσμιο επίπεδο, η Διεθνής Σύμβαση για τη Βιοποικιλότητα υπεγράφη το 1992. Η εν λόγω σύμβαση αποσκοπεί στη διατήρηση της βιοποικιλότητας, στην αειφορική χρήση των συστατικών της και στον δίκαιο και ισότιμο καταμερισμό των πλεονεκτημάτων, που θα προκύψουν από τη χρήση των γενετικών πόρων. Το αντικείμενο είναι πάρα πολύ ευρύ, υπερβαίνει τις πολιτικές για τη φύση και διαπερνά όλες τις τομεακές και διατομεακές πολιτικές. Ιδιαιτέρως συναφείς, στη χώρα μας, είναι οι πολιτικές για τη χωροταξία, τα δάση, τη γεωργία, την αλιεία και τον τουρισμό. Επίσης, οι πολιτικές για τον θαλάσσιο χώρο, στο πλαίσιο μάλιστα της νέας Κοινοτικής οδηγίας για τη θαλάσσια στρατηγική.
 

3. Σημείο αναφοράς είναι ο στόχος του 2010 για την ανάσχεση της απώλειας της βιοποικιλότητας. Σε σχέση με την επίτευξη του στόχου αυτού, το 2006 εκδόθηκε η Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (COM 2006/216 τελικό), η οποία υιοθετήθηκε από το Συμβούλιο Υπουργών Περιβάλλοντος και αποτελεί το στρατηγικό πλαίσιο για τις δράσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο ΟΗΕ κήρυξε το 2010 ως Διεθνές Έτος βιοποικιλότητας. Σχετικές δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι οι πολίτες της ΕΕ ενστερνίζονται ένθερμα τον εν λόγω προβληματισμό για τη βιοποικιλότητα.
 

4. H κατάσταση της βιοποικιλότητας στην Ελλάδα. Μία επίκαιρη και σχετικά ολοκληρωμένη εικόνα της κατάστασης για τα είδη και τους τύπους οικοτόπων Κοινοτικού ενδιαφέροντος παρέχει η έκθεση που εκπόνησε το ΥΠΕΧΩΔΕ, το 2007, σε συνεργασία με το ΕΚΒΥ και με τη συμβολή δεκάδων ερευνητών. Σύμφωνα με αυτή, σε ό,τι αφορά τα φυτά, για ποσοστό 55% των ειδών η κατάσταση διατήρησης είναι άγνωστη, σε ικανοποιητική κατάσταση βρίσκονται το 9%, σε ανεπαρκή κατάσταση το 33% και σε κακή κατάσταση το 3% (2 είδη). Για τα ζωικά είδη Κοινοτικού ενδιαφέροντος, υπάρχουν μεγάλες ελλείψεις σε ό,τι αφορά τη γεωγραφική εξάπλωση, το εύρος και τα πληθυσμιακά μεγέθη των ειδών αυτών με αποτέλεσμα η κατάσταση διατήρησης του 65% των ειδών ζώων να αξιολογείται ως άγνωστη. Το 58% των τύπων οικοτόπων που απαντούν στην Ελλάδα, βρίσκονται σε ικανοποιητική κατάσταση διατήρησης, 30% βρίσκονται σε ανεπαρκή κατάσταση και 7 τύποι οικοτόπων, στην κατηγορία «παράκτιοι και αλοφυτικοί οικότοποι», εντοπίζονται σε κακή κατάσταση διατήρησης. Άγνωστη είναι η κατάσταση τριών μόνο τύπων οικοτόπων. Ως προς τα οικοσυστήματα, χερσαία, υγροτοπικά και θαλάσσια, το κύριο γνώρισμά τους είναι η υψηλή ποικιλότητά τους, η φυσικότητα της σύνθεσής τους, η υποβάθμιση της παραγωγικής τους δυνατότητας αλλά και η μεγάλη ικανότητα φυσικής ανόρθωσής τους.

5. Για να αντιμετωπίσουμε την διαπιστούμενη απώλεια της βιοποικιλότητας, είναι αναγκαίο καταρχήν να αναγνωρίσουμε και στη συνέχεια να αναιρέσουμε τα αίτια. Τα κυριότερα άμεσα αίτια απώλειας της βιοποικιλότητας και αλλαγών στις υπηρεσίες των οικοσυστημάτων, για την Ελλάδα είναι: αλλαγή των ενδιαιτημάτων, μη αειφορική άσκηση παραγωγικών δραστηριοτήτων, η ρύπανση, η εισβολή των χωροκατακτητικών ξενικών ειδών και τα τελευταία έτη η κλιματική αλλαγή. Τα ίδια αίτια απώλειας της βιοποικιλότητας ισχύουν και παγκοσμίως.
 

6. Στο πλαίσιο της αντιμετώπισης των αιτίων απώλειας της βιοποικιλότητας, ιδιαίτερη μνεία πρέπει να γίνει στην από πολλά έτη αιτούμενη Εθνική Στρατηγική για τη Βιοποικιλότητα, η οποία συντάχθηκε από το Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων - Υγροτόπων του Μουσείου Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας, στο πλαίσιο προγράμματος του ΥΠΕΧΩΔΕ και έχει τεθεί από το Υπουργείο σε διαβούλευση.
 

7. Σε ό,τι αφορά τις προστατευόμενες περιοχές, που αποτελούν σημαντικά εργαλεία διατήρησης της βιοποικιλότητας, η εγκατάσταση και αποτελεσματική λειτουργία του δικτύου Natura 2000, αποτελούν θεμέλιο λίθο. Η Ελλάδα χρειάζεται να λάβει τα ενδεδειγμένα μέτρα για την ολοκλήρωση του δικτύου Natura 2000: να χαρακτηρισθούν επαρκείς Ζώνες Ειδικής Προστασίας για την ορνιθοπανίδα και Τόποι Κοινοτικής Σημασίας τόσο στον χερσαίο όσο και στον θαλάσσιο χώρο. Ειδικά οι Τόποι Κοινοτικής Σημασίας της Ελλάδας οφείλουν να τεθούν υπό καθεστώς ειδικής διαχείρισης και να έχουν μετονομαστεί σε Ειδικές Ζώνες Διατήρησης έως το 2012. Για μεγάλο τμήμα της χώρας έχει ξεκινήσει η διαδικασία ένταξής του σε εθνικό καθεστώς προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος. Ωστόσο, απαιτείται ακόμη μεγάλη προσπάθεια για την ολοκλήρωση του Δικτύου, την προστασία και αποτελεσματική διαχείριση των τύπων οικοτόπων και των ενδιαιτημάτων των ειδών Κοινοτικού ενδιαφέροντος και την αποκατάσταση των οικοτόπων που έχουν υποβαθμισθεί. Οι χαρακτηρισμοί προστατευόμενων περιοχών αν και είναι βασική προϋπόθεση διοίκησης και διαχείρισης, από μόνοι τους δεν αρκούν. Πρέπει να λειτουργούν αποτελεσματικά στην πράξη.
 

8. Ευρύτερα, οι προκλήσεις για την Ελλάδα είναι πολλές. Επισημαίνονται ιδιαίτερα οι παρακάτω:

 

Απαιτείται δέσμευση στην υλοποίηση της στρατηγικής, υιοθέτηση συγκεκριμένου προγράμματος εφαρμογής και παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας του. Είναι δυνατή η διατήρηση της πλούσιας βιοποικιλότητας της χώρας με ουσιαστικές αλλαγές στην πολιτική και στην πράξη.
 

EKBY, 2014